Ένα μόνιμο πρόβλημα που οξύνεται συνεχώς, είναι οι ελλείψεις φαρμάκων που δημιουργούν ανασφάλεια στους ασθενείς. Από τα συρτάρια των φαρμακείων υπάρχουν ελλείψεις σε αντικαρκινικά, καρδιολογικά, αντικαταθλιπτικά, ψυχιατρικά.Ακόμη σκευάσματα για το σάκχαρο, την πίεση, την χολή, σκευάσματα για την πίεση, κολλύρια για τα μάτια, αντιβιοτικές οφθαλμικές κρέμες.
Σε πολλά από αυτά τα σκευάσματα οι προμήθειες γίνονται με το σταγονόμετρο και συχνά οι ασθενείς αναγκάζονται να τα ψάχνουν από φαρμακείο σε φαρμακείο.Είναι ένα άλυτο ζήτημα είπε στην «Π» ο πρόεδρος των φαρμακοποιών Αριστοτέλης Σκουντάκης, επισημαίνοντας ότι δεν απασχολεί μόνο την Κρήτη και την υπόλοιπη Ελλάδα, αλλά όλη την Ευρώπη.
Ελλείψεις σε όλη την Ευρώπη που στηρίζεται στις εισαγωγές από την Ασία
Τον Μάρτιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε κανονισμό για τη βελτίωση της διαθεσιμότητας φαρμάκων κρίσιμης σημασίας, στην Ε.Ε.Η πρόταση, όπως αναφέρει η Κομισιόν, αποσκοπεί στην προστασία της ανθρώπινης υγείας με την παροχή κινήτρων για την ενίσχυση της φαρμακευτικής παραγωγής στην Ε.Ε.
Ο στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας είναι να διασφαλίσει ότι οι ασθενείς της ΕΕ έχουν πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζονται, όταν τα χρειάζονται.Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να μειώσει τη μεγάλη εξάρτηση της φαρμακοβιομηχανίας της, από χώρες όπως η Κίνα και η Ινδία, να επαναφέρει την παραγωγή φαρμάκου στην Ευρώπη και να διευκολύνει τις κοινές προμήθειες.
Αυτή τη στιγμή η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει από Ινδία και Κίνα 60% – 80% των δραστικών ουσιών για παραγωγή γενοσήμων στις 27 χώρες μέλη, ενώ σχεδόν το 90% των αντιβιοτικών παγκοσμίως παράγονται στην Ασία.
Ωστόσο, όπως είπαν οι υπουργοί Υγείας, σε ένα συνεχόμενα επιθετικό γεωπολιτικό περιβάλλον, είναι εύκολο να μετατραπεί αυτή η εξάρτηση σε κρίσιμη ευπάθεια, συμπληρώνοντας ότι «δεν είναι πλέον δυστοπικό να φανταζόμαστε κάποια πιθανή διακοπή στην αλυσίδα εφοδιασμού για παράδειγμα αντιβιοτικών φαρμάκων, ξαφνικά».
Πέντε πολύτιμα για την ανθρώπινη υγεία σκευάσματα από τον ευρωπαϊκό κατάλογο, λείπουν και από την ελληνική αγορά, σύμφωνα με τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ).Οι λόγοι είναι πολλοί: από ζητήματα παραγωγής και αυξημένη ζήτηση, έως την απόφαση φαρμακευτικών εταιρειών να αποσύρουν συγκεκριμένα φάρμακα από την αγορά.
Τα βασικά φάρμακα που λείπουν από την ΕΕ
Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) και τη νεοσυσταθείσα Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Παρακολούθησης Ελλείψεων (ESMP) υπάρχουν συνεχιζόμενες ελλείψεις σε πολλά φάρμακα, εκ των οποίων αρκετά, περιλαμβάνονται στη λίστα βασικών φαρμάκων της ΕΕ.
Αντίδοτο για δηλητηρίαση από κυανιούχα
Το Cyanokit είναι το μοναδικό εγκεκριμένο φάρμακο στην ΕΕ για δηλητηρίαση από κυανιούχα. Η παραγωγή του ανεστάλη λόγω πιθανής μόλυνσης σε ορισμένες παρτίδες, όμως, εξαιτίας περιορισμένης διαθεσιμότητας κυκλοφορεί ακόμα. Το πρόβλημα της έλλειψης αναμένεται να λυθεί έως τον Μάιο του 2025.
Αμοξυκιλλίνη
Αντιβιοτικό για βακτηριακές λοιμώξεις. Οι ελλείψεις ξεκίνησαν το 2022 λόγω αυξημένης ζήτησης και χαμηλής παραγωγής. Η κατάσταση βελτιώνεται, αλλά προβλήματα υπάρχουν ακόμη σε αρκετές χώρες.
Εισπνεόμενα φάρμακα
Η σαλβουταμόλη, απαραίτητη για την αντιμετώπιση του άσθματος και της ΧΑΠ, παρουσιάζει διακοπτόμενες ελλείψεις λόγω αυξημένης ζήτησης. Αναμένεται βελτίωση του προβλήματος, μέχρι τα μέσα του 2025.
Ορισμένοι τύποι ινσουλίνης
Προβλήματα στην αλυσίδα παραγωγής οδήγησαν σε ελλείψεις συγκεκριμένων τύπων ινσουλίνης (Insuman Rapid, Basal και Comb 25). Ο EMA συστήνει μετάβαση σε άλλες επιλογές.
Αντικαρκινικά φάρμακα
Επτά φάρμακα για την καταπολέμηση του καρκίνου, όπως η ρασμπουρικάση, η τοποτεκάνη, η μεθοτρεξάτη, η φθοριοουρακίλη, η φλουδαραβίνη, η σισπλατίνη και η πακλιταξέλη, παρουσιάζουν ελλείψεις λόγω αυξημένης ζήτησης και προβλημάτων παραγωγής.
Η απροσδόκητη αύξηση της ζήτησης για μεθοτρεξάτη -η οποία χρησιμοποιείται και για φλεγμονώδεις παθήσεις, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα και η ψωρίαση- έχει επιδεινώσει την κατάσταση σε ορισμένες χώρες της Ευρώπης.
Εμβόλιο για εγκεφαλίτιδα από κουνούπια
Το Ixiaro, ένα εμβόλιο για είδος εγκεφαλίτιδας που προκαλείται από συγγενικό ιό με αυτόν που προκαλεί τον δάγγκειο πυρετό, παρουσιάζει ελλείψεις λόγω αυξημένης ζήτησης.
Φάρμακο για αιματολογικές παθήσεις
Το Peginterferon alfa-2a (Pegasys) που χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της χρόνιας ηπατίτιδας Β και C, καθώς και άλλων αιματολογικών διαταραχών, αντιμετωπίζει ελλείψεις λόγω υψηλής ζήτησης, με την αποκατάσταση να αναμένεται εντός του 2025, χωρίς να διευκρινίζεται το πότε.
Φάρμακο για τη σχιζοφρένεια
Το Zypadhera (ολανζαπίνη), που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων της σχιζοφρένειας παρουσιάζει ελλείψεις σε μορφή δισκίου, ενώ η αντικατάστασή του με ενέσεις καθίσταται και πάλι προβληματική λόγω ελλείψεων σε σύριγγες, προκαλώντας διακοπτόμενη διαθεσιμότητα σε κάποιες χώρες.
Φάρμακο για την πρόληψη του εμφράγματος
Το Integrilin αποσύρθηκε από την αγορά της ΕΕ λόγω προβλημάτων προμήθειας της δραστικής ουσίας επτφιμπατίδης. Διατίθενται εναλλακτικές θεραπείες.
Φάρμακο για παθήσεις των ματιών
Το Verteporfin (Visudyne), το οποίο χρησιμοποιείται για την θεραπεία της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας, έχει περιορισμένη παραγωγή από το 2020. Επαναφορά αποθεμάτων αναμένονται έως τα τέλη του 2025.
Η έλλειψη των φαρμάκων προκαλεί αλυσιδωτές αντιδράσεις στο σύστημα υγείας.
Οι γιατροί αναγκάζονται να αναζητούν εναλλακτικές θεραπείες, οι οποίες δεν είναι πάντα διαθέσιμες, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ενδέχεται να μην είναι και το ίδιο αποτελεσματικές και οι ασθενείς βρίσκονται αντιμέτωποι με καθυστερήσεις που μπορεί να επιδεινώσουν την κατάσταση της υγείας τους.